فاضل : كسى كه خمس به مالش تعلق گرفته اگر با مجتهد جامع الشّرايط مصالحه كند . . سيستانى : اگر با حاكم شرع دستگردان كند و خمس را به ذمّه بگيرد . . مكارم : اگر با حاكم شرع با در نظر گرفتن مصلحت مستحقين مصالحه و دستگردان كند . . ( 3 ) اراكى : بقيّه مسأله ذكر نشده . ( 4 ) سيستانى : بعد از دستگردان . . ( 5 ) سيستانى : و بايد به تدريج ، بدهى خود را بپردازد ، به نحوى كه مسامحه نباشد . زنجانى : البتّه حاكم شرع نمىتواند خمس را به گونه‌اى كه مطابق مصلحت مستحقّين نيست محاسبه يا مصالحه كند يا آن را ببخشد . گلپايگانى ، صافى : مسأله كسى كه خمس بدهكار است ، اگر با اذن حاكم شرع خمس را به ذمّه بگيرد كه بعد ادا نمايد مىتواند در تمام مال تصرّف نمايد و منافعى كه از آن بدست مىآيد مال خود اوست . مسأله اختصاصى بهجت : مسأله 1413 اگر از مالى كه خمس آن واجب شده ولى خمس آن را نپرداخته و به ذمّه هم نگرفته ، سودى ببرد ، مقدارى از سود كه در مقابل خمس آن مال است مال شخص نخواهد بود ، و بايد خمس اصل مال و تمام سودى كه در مقابل خمس بدست آورده و خمس بقيّه سود را بدهد ، مثلًا صد تومان مال خمس نداده داشته و از آن پنجاه تومان سود برده ، بيست تومان بابت خمس اصل مال و ده تومان بابت سود اين بيست تومان و هشت تومان بابت خمس چهل تومان باقيمانده ، بايد خمس بدهد . مسأله 1793 كسى كه با ديگرى شريك است ( 1 ) اگر خمس منافع خود را بدهد و شريك او ندهد ( 2 ) و در سال بعد ، از مالى كه خمسش را نداده براى سرمايهء شركت بگذارد هيچ كدام نمىتوانند در آن تصرّف كنند ( 3 ) ) * ( 1 ) مكارم : و مىداند شريكش خمس درآمد خود را نمىدهد ادامه شركت براى او جايز نيست و تصرّف در مال شركت بعد از تعلق خمس براى هر دو حرام است . ( 2 ) بهجت : براى تصرّف در آن مال بايد از حاكم شرع اجازه بگيرد . ( 3 ) خوئى ، تبريزى : آن كس [ كه خمس داده ] مىتواند در آن مال تصرّف كند . سيستانى : تصرّف شخص اوّل با فرض اينكه شيعهء اثناعشرى است در مال مشترك اشكالى ندارد . مسأله 1794 اگر بچهء صغير سرمايه‌اى داشته باشد و از آن منافعى به دست آيد بنا بر احتياط واجب بعد از آن كه بالغ شد ، بايد خمس آن را بدهد ( 1 ) ) * ( 1 ) گلپايگانى ، صافى ، نورى : ولىّ او مىتواند پيش از بلوغ او خمس او را بدهد و اگر بعد از تمام شدن سال خمس را ندهد نمىتواند در آن مال تصّرف نمايد و در اين صورت بر خود صغير واجب است بعد از آن كه بالغ شد ، خمس آن را بدهد .